बंगळूर: संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी शुक्रवारी हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेडच्या सर्वांत मोठ्या विमान संकुलात, एकाच प्लॅटफॉर्मवरून तीन स्वदेशी विमान प्रणालींच्या हस्तांतरणाचे कौतुक केले. त्यांनी स्वदेशी संरक्षण प्रकल्पांना होणाऱ्या विलंबाबद्दल गंभीर चिंताही व्यक्त केली.
यावेळी, दोन ‘एफओसी एलसीए एमके १’ प्रशिक्षक विमाने आणि तीन ‘एचटीटी-४०’ प्रशिक्षक विमाने भारतीय हवाई दलाकडे औपचारिकपणे सुपूर्द करण्यात आली. त्याचबरोबर चार ‘ध्रुव एनजी’ नागरी हेलिकॉप्टर पवन हंस लिमिटेडकडे औपचारिकपणे सुपूर्द करण्यात आले.
संरक्षण मंत्र्यांनी स्वदेशी संरक्षण प्रकल्पांमधील विलंबाबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली. त्यांच्या मते, या विलंबामुळे खर्चात मोठी वाढ होते आणि तंत्रज्ञान कालबाह्य होण्याचा धोका वाढतो. त्यांनी सध्या सुरू असलेल्या तंत्रज्ञान प्रकल्पांसाठी वास्तववादी कालमर्यादा निश्चित करण्याचे आवाहन केले.
ही टिप्पणी अशा वेळी आली आहे, जेव्हा हवाई दलाने एचएएलकडे मागवलेल्या १८० तेजस एमके१ए विमानांची डिलिव्हरी क्षेपणास्त्र आणि रडार एकत्रिकरणाच्या समस्यांमुळे रखडली आहे.
यामध्ये २०२१ मध्ये ८३ जेट आणि २०२५ मध्ये ९७ लढाऊ विमानांसाठी १.१ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीच्या करारांचा समावेश आहे. या विलंबाचा भारतीय हवाई दलाच्या लढाऊ क्षमतेवर थेट परिणाम होत आहे. भारतीय हवाई दलासाठी ४२.५ स्क्वॉड्रनच्या मंजूर संख्येच्या तुलनेत सध्या केवळ २९ स्क्वॉड्रन कार्यरत आहेत.
‘एचएएल’ने एकाच दिवसात तीन वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्मची डिलिव्हरी करणे हा एक मैलाचा दगड असल्याचे वर्णन करताना, सीएमडी रवी के. म्हणाले की, या प्लॅटफॉर्मना प्रमाणपत्रासाठी पात्र बनवण्यासाठी चाचणी वैमानिकांनी अत्यंत कठीण परिस्थितीत त्यांची चाचणी केली.
शुक्रवारी दोन एफओसी प्रशिक्षक विमानांच्या हस्तांतरणासह, एचएएलने दोन टप्प्यांत (२००६ आणि २०१०) स्वाक्षरी केलेल्या सर्व ४० एलसीए एमके १ जेट विमानांची डिलिव्हरी पूर्ण केली आहे.
एचटीटी-४० अंकुर: संरक्षण मंत्रालयासोबत झालेल्या ७० विमानांच्या करारानुसार, ‘अंकुर’ असे अधिकृत नाव असलेल्या एचटीटी-४० या मूलभूत प्रशिक्षक विमानांची डिलिव्हरी देखील सुरू झाली आहे. नवीन हवाई दलाच्या वैमानिकांच्या मूलभूत प्रशिक्षणासाठी ही एक दीर्घ-प्रतीक्षित गरज होती.
पवन हंसला सुपूर्द करण्यात आलेली चार ध्रुव एनजी हेलिकॉप्टर्स ही लष्करी वापराच्या ॲडव्हान्स्ड लाईट हेलिकॉप्टरची नागरी वापरासाठी प्रमाणित आवृत्ती आहेत.
नागरी हवाई वाहतूकमंत्री के. राममोहन नायडू आणि हवाई दल प्रमुख एअर चीफ मार्शल ए. पी. सिंग यांच्या उपस्थितीत, राजनाथ सिंह यांनी तरुण शास्त्रज्ञ, अभियंते, डिझाइनर, चाचणी वैमानिक आणि तंत्रज्ञांना आज अस्तित्वात नसलेले तंत्रज्ञान विकसित करण्याचे आव्हान स्वीकारण्याचे आवाहन केले. ते म्हणाले की, येणारे दशक भारताला जागतिक एरोस्पेस तंत्रज्ञान क्षेत्रात अग्रस्थानी स्थापित करेल.
संरक्षण मंत्र्यांनी सांगितले की, अंतराळ क्षेत्रातील विकास केवळ लष्करी गरजांपुरता मर्यादित नसावा, तर नागरी आणि लष्करी या दोन्ही क्षेत्रांच्या गरजा पूर्ण करणारी एक परिसंस्था निर्माण केली पाहिजे. त्यांनी स्पष्ट केले की, अंतराळ प्रणालींचा विकास हा काही अचानक घडणारा चमत्कार नाही; ही एक टप्प्याटप्प्याने होणारी प्रक्रिया आहे.
ते म्हणाले की, अनेक वर्षांपासून भारत मूलभूत प्रशिक्षणासाठी आयात केलेल्या विमानांवर अवलंबून होता, परंतु आता एचटीटी-४० स्वदेशी बनावटीचे विकसित केले जात आहे. त्यांनी विश्वास व्यक्त केला की, एचटीटी-४० ला आंतरराष्ट्रीय बाजारात चांगली मागणी असेल आणि त्यामुळे भारताच्या संरक्षण निर्यातीला चालना मिळेल.
