मालवण: पावसाने ओढ दिल्यामुळे महाराष्ट्राच्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये दुष्काळी स्थिती आहे. यापैकी काही जिल्हे हे दुष्काळी जिल्हे म्हणून ओळखले जातात. तथापि, सर्वाधिक पाऊस असलेल्या कोकणपट्टीतही ऑक्टोबरमध्येच पाणीटंचाई जाणवू लागली आहे. सर्वांत जास्त फटका सिंधुदुर्ग जिल्ह्याला बसला आहे. मालवणमध्ये स्थिती अतिशय गंभीर असून कणकवली, वेंगुर्ले आणि देवगडमधील भूजलपातळीमध्ये मध्यम स्वरूपाची घट झाली आहे.
कोकणातील सर्वाधिक पावसाच्या जिल्ह्यांपैकी एक असलेल्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात यंदा पावसाने अखेरच्या टप्प्यात दडी मारल्याने शेतीचे पूर्ण नुकसान झालेच आहे, शिवाय पाणीटंचाईचे संकट येण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
जिल्ह्यातील भूजलपातळीतील घसरणीच्या उपलब्ध आकडेवारीनुसार, जिल्ह्यातील काही तालुक्यांमध्ये पाण्याची स्थिती सामान्य असली, तरी काही ठिकाणी भूजलपातळीतील घट मध्यम, तर मालवणमध्ये अतिगंभीर स्वरूपाची असल्याचे उपलब्ध आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. त्यामुळे आगामी काळातील पाणीटंचाईचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. वातावरणातील बदल आणि सद्यस्थिती पाहता, भूजल पातळीतील घसरण कायम राहिल्यास विहिरी, विंधण विहिरी आणि अन्य स्थानिक जलस्रोतांवर त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता तसेच शेतीसाठी लागणाऱ्या पाण्याचे नियोजन करण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर उभे राहू शकते.
या पार्श्वभूमीवर पावसाचे पाणी अडविणे, जमिनीत जिरविणे, वनराई बंधारे उभारणे आणि उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे आवश्यक आहे. लोकसहभागातून जलसंधारणाची कामे हाती घेतल्यास भविष्यातील पाणीटंचाईची तीव्रता कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
जिल्ह्यात यंदा पावसाने अखेरच्या टप्प्यात दडी मारल्याने शेती आणि पाणीटंचाईचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. ५ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंतच्या तालुकानिहाय पावसाच्या आकडेवारीवर नजर टाकली असता, जिल्ह्यातील विविध तालुक्यांमध्ये पावसाचे प्रमाण सरासरीच्या तुलनेत खूपच कमी असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे पावसाळा संपल्यानंतरही भूजलपातळी, पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता आणि शेतीसाठी आवश्यक असलेला ओलावा याबाबत चिंता वाढली आहे.
जिल्ह्याची ओळख ही मुसळधार पावसाचा प्रदेश अशी असली, तरी यंदा पावसाचे वितरण असमान राहिले. काही तालुक्यांमध्ये समाधानकारक पाऊस झाला असला, तरी अन्य भागांत अपेक्षित पावसाची सरासरी गाठता आलेली नाही. विशेषतः पावसाने दीर्घकाळ ओढ दिल्याने भातशेती, बागायती आणि नैसर्गिक जलस्रोतांवर त्याचे परिणाम जाणवू लागले आहेत.
ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपासून उन्हाचा चटका वाढल्याने जमिनीतील ओलावा कमी होण्याची शक्यता आहे. याचा परिणाम विहिरी, विंधनविहिरी आणि अन्य जलस्रोतांच्या पाणीपातळीवर होऊ शकतो. जिल्ह्यातील संभाव्य पाणीटंचाई लक्षात घेऊन प्रशासनाने जलसंधारण आणि लोकसहभागातून बंधारे उभारण्यावर भर दिला आहे.
