वॉशिंग्टन: चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांचे आज अमेरिकेची राजधानी वॉशिंग्टनमध्ये आगमन झाले आहे. विमानतळावर त्यांचे स्वागत करण्यासाठी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप स्वतः उपस्थित होते. शी जिनपिंग यांच्या शाही स्वागतामुळे यापूर्वी त्यांच्या भेटीसाठी आलेल्या मित्र राष्ट्रांच्या नेत्यांचे असे स्वागत कधीच झाले नव्हते.
या दौऱ्यादरम्यान होणाऱ्या अतिरिक्त कार्यक्रमांमध्ये ट्रम्प आणि शी यांच्यासोबतची बंद दाराआडची बैठक, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील दिग्गजांसोबतचे राजभोज, व्हाईट हाऊसमधील लष्करी समारंभ आणि जिथे स्वातंत्र्याचा मूळ जाहीरनामा आणि संविधान ठेवलेले आहे, त्या राष्ट्रीय अभिलेखागाराला भेट, यांचा समावेश असणार आहे.
मे महिन्यात ट्रम्प यांनी बीजिंगला दिलेल्या राज्याच्या भेटीच्या अगदी उलट हे दृश्य होते, जे जागतिक स्थितीत बदल होत असल्याचे दर्शवत होते. शी जिनपिंग यांनी विमानतळावर ट्रम्प यांचे स्वागत केले नाही आणि ते कोणताही औपचारिक करार, पत्रकार परिषद किंवा संयुक्त निवेदन न देताच चीनमधून परतले.
पण ही बैठक ट्रम्प यांच्यासाठी एका कठीण प्रसंगी होत आहे. त्यांना इराणविरुद्धच्या युद्धामुळे त्यांना जनतेच्या असंतोषाचा सामना करावा लागत आहे. अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुका जवळ येत असल्याने आणि चीनच्या वेगवान उदयाबद्दल अमेरिकन लोकांमध्ये वाढणारी अस्वस्थता शांत करण्याचा प्रयत्न अमेरिकेचे नेते करत आहेत.
जरी शी जिनपिंग यांना देशांतर्गत आव्हानांचा सामना करावा लागत असला तरी, त्यांच्या देशाचा व्यापार तेजीत असल्याने ते अधिक मजबूत स्थितीत असल्याचे दिसते. गेल्या दशकात दोन्ही अर्थव्यवस्थांची लक्षणीय वाढ झाली आहे, आणि अमेरिकेचे वर्चस्व अजूनही कायम असले तरी, महत्त्वाचे हे आहे की बीजिंगने वॉशिंग्टनला रोखण्याची क्षमता आणि त्या क्षमता वापरण्याची इच्छाशक्ती मिळविली आहे, असे वॉशिंग्टनस्थित थिंक टँक असलेल्या स्टिमसन सेंटरच्या चीन कार्यक्रमाचे संचालक सन युन यांनी असोसिएटेड प्रेसला सांगितले.
गेल्या वर्षी चीनने डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या तब्बल १२५ टक्के टॅरिफची बरोबरी करत व्यापार जवळजवळ गोठवला होता आणि स्मार्टफोनपासून लढाऊ विमानांपर्यंतच्या उत्पादनांसाठी अत्यावश्यक असलेल्या महत्त्वपूर्ण खनिजांवर प्रक्रिया करण्यातील आपल्या जवळपासच्या मक्तेदारीचा फायदा उठवून अमेरिकेला माघार घेण्यास भाग पाडले.
पूर्वी चीन सामर्थ्याच्या बाबतीत दुबळा होता आणि तो अमेरिकेच्या बरोबरीचा नव्हता, असे सांगून सन म्हणाले, की आता अमेरिका चीनला प्रतिस्पर्धी मानले जाते.
बंद दाराआड होणाऱ्या बैठकीत शी जिनपिंग तैवानवरील बीजिंगच्या दाव्याचा मुद्दा उपस्थित करण्याची शक्यता आहे, हा विषय टाळण्याकडे अमेरिकेचा प्रयत्न असेल. दुसरीकडे, शी जिनपिंग यांचा विरोध असूनही ट्रम्प निर्यात नियंत्रणे कठोरपणे कायम ठेवण्याची शक्यता आहे. इराणसोबतच्या संघर्षातील कोंडी फोडण्यासाठी चीन ट्रम्प यांना मदत करेल की नाही, हे अस्पष्ट आहे.
अमेरिकेने आधीच जाहीर केले आहे ,की चीनने पुढील वर्षाच्या सुरुवातीपर्यंत व्यापार युद्धविराम वाढवण्यास सहमती दर्शवली आहे, परंतु गुरुवारी होणाऱ्या चर्चेतून विशिष्ट क्षेत्रांमधील शुल्क कमी करणे, अमली पदार्थांच्या तस्करीवर सहकार्य करणे आणि लष्करी संवाद वाढवणे यांसारखे आणखी करार होऊ शकतात. मिळालेल्या वृत्तानुसार, ट्रम्प चीनमध्ये अटकेत असलेल्या काही अमेरिकन नागरिकांच्या आणि इतरांच्या सुटकेची मागणी करण्याची शक्यता आहे.
दोन महासत्तांमधील आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा आहे, जिथे वाढते धोके असूनही त्यांच्यात तीव्र स्पर्धा आहे. विश्लेषकांच्या मते, दोन्ही देश या विषयावर अधिक चर्चा करण्यास सहमत होऊ शकतात, कारण नेत्यांना स्वतःला तडजोड करण्याची गरज वाटणार नाही.
अध्यक्षांचा ठाम विश्वास आहे की कालांतराने अमेरिकेची अर्थव्यवस्था वाढेल आणि अमेरिका अधिक मजबूत होईल, असे व्हाईट हाऊसचे माजी अधिकारी आणि आता वॉशिंग्टनच्या ‘सेंटर फॉर स्ट्रॅटेजिक अँड इंटरनॅशनल स्टडीज’मध्ये कार्यरत असलेले एडगार्ड केगन यांनी सांगितले.
या शासकीय भोजनाच्या वेळी, ॲपलचे जॉन टर्नस, एनव्हिडियाचे जेन्सन हुआंग आणि ओपनएआयचे सॅम ऑल्टमन यांच्यासारखे, दोन्ही बाजारपेठांमधील महत्त्वाच्या कंपन्यांचे प्रमुख एकत्र येण्याची अपेक्षा आहे. या मेळाव्याद्वारे, दोन्ही देश, त्यांच्यातील तीव्र मतभेद असूनही, जगातील सर्वांत मोठा कारखाना आणि सर्वात मोठा ग्राहक यांच्यात स्थिरता असल्याचे दर्शवू इच्छितात.
एकंदरीत, दोन्ही देश एक अत्यंत पूर्वनियोजित देखावा सादर करण्याची शक्यता आहे. शेवटी होणाऱ्या संयुक्त पत्रकार परिषदेऐवजी, दोन्ही देश परस्परविरोधी घोषणा जारी करतील अशी अपेक्षा आहे, ज्यातून प्रत्येक बाजूला देशांतर्गत प्रेक्षकांपर्यंत काय संदेश पोहोचवायचा आहे हे अधोरेखित होईल.
